पाणी, स्वच्छता, शिक्षण
नोव्हेंबर २०२५
ग्रामसेवक – श्री. अमोल काळे
सलाई ग्रामपंचायत गावातील प्रत्येक नागरिकासाठी विकासात्मक, सामाजिक आणि पर्यावरणीय सेवा पुरवते. जलपुरवठा, स्वच्छता व्यवस्थापन, शिक्षण, आरोग्य, शेती सहाय्य आणि डिजिटल सेवा ही आमची प्रमुख क्षेत्रे आहेत. प्रत्येक विभागात समित्या स्थापन करून नागरिकांचा थेट सहभाग सुनिश्चित केला आहे. ग्रामपंचायतीचे ध्येय आहे – “स्वच्छ, हरित आणि आत्मनिर्भर सलाई”. 🌿
बहुतेक ग्रामपंचायत सेवा नागरिकांसाठी मोफत किंवा अल्प शुल्कात उपलब्ध आहेत. काही योजनांसाठी (उदा. पाणीपुरवठा, खत वितरण, ई-सेवा) नाममात्र शुल्क आकारले जाते. अनुदानित योजनांसाठी अर्जदाराने शासन मान्यतेप्रमाणे पात्रता निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे. शुल्काची रक्कम ऑनलाइन किंवा ग्रामसेवक कार्यालयात भरता येते.
🌿 ग्रामपंचायत सलाई सेवा
सलाई ग्रामपंचायत गावातील नागरिकांच्या सर्वांगीण विकासासाठी विविध सामाजिक, आरोग्य, शिक्षण आणि पर्यावरणपूरक सेवा राबवते. खालील सर्व सेवा गावाच्या प्रगतीसाठी योगदान देतात.
प्रत्येक घरात स्वच्छ पाणी पुरवण्यासाठी ग्रामपंचायत कार्यरत आहे. विहिरी व टाक्यांची स्वच्छता केली जाते आणि अतिरिक्त टँकर सेवा दिली जाते. जलसंधारण व रिचार्ज विहिरी योजना सुरू आहेत. “पाणी वाचवा, पाणी जगवा” जनजागृती मोहीम राबवली जाते. सर्व नागरिकांना सुरक्षित पाण्याची हमी दिली जाते.
दररोज घराघरातून कचरा संकलनासाठी वाहन चालवले जाते. “स्वच्छता बँक” योजना नागरिकांमध्ये लोकप्रिय आहे. ओला-सुका कचरा वेगळा करून खत तयार केले जाते. दर महिन्याला “स्वच्छता दिन” साजरा केला जातो. गावात स्वच्छतेबाबत जनजागृती मोहीम चालू आहे.
रहिवासी, जन्म, मृत्यू आणि जाती दाखले आता ऑनलाइन उपलब्ध आहेत. “आपले सरकार सेवा केंद्र” मधून अर्ज प्रक्रिया सोपी झाली आहे. अर्जदाराला SMS व ईमेलद्वारे माहिती दिली जाते. “एक खिडकी प्रणाली”मुळे वेळ आणि श्रम वाचतात. ग्रामपंचायतीकडून पूर्ण पारदर्शकता राखली जाते.
प्राथमिक आरोग्य केंद्रात मोफत तपासणी व औषधे उपलब्ध आहेत. महिलांसाठी विशेष आरोग्य शिबिरे घेतली जातात. नियमित लसीकरण आणि रक्तदान शिबिरे राबवली जातात. “आरोग्य रथ” गावागावात फिरतो. ग्रामपंचायतीकडे आपत्कालीन वैद्यकीय संपर्क सेवा उपलब्ध आहे.
शेतकऱ्यांना खत, बियाणे व उपकरणांवर अनुदान मिळते. “पीकविमा योजना” आणि सिंचन प्रकल्प राबवले जातात. सेंद्रिय शेतीसाठी प्रशिक्षण दिले जाते. ग्रामपंचायतीकडून कृषी प्रदर्शन आयोजित केले जाते. ग्रामविकासात शेतकऱ्यांचा मोठा सहभाग आहे.
गावात प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षणाची व्यवस्था आहे. विद्यार्थ्यांना मोफत पुस्तके, गणवेश व पोषण आहार दिला जातो. “वाचन प्रेरणा अभियान” शाळांमध्ये राबवले जाते. बालविकासासाठी अंगणवाड्या कार्यरत आहेत. मुलींसाठी “बेटी बचाओ, बेटी पढाओ” उपक्रम सुरू आहे.
CSC केंद्रात सर्व शासन सेवा एकाच ठिकाणी मिळतात. दाखले, मतदान नोंदणी, आधार, पॅन, पेन्शन सुविधा. ई-पेमेंट व ऑनलाइन रसीद प्रणाली सुरू आहे. डिजिटल साक्षरतेसाठी ग्रामपंचायत प्रशिक्षण देते. सलाई “स्मार्ट व्हिलेज”च्या दिशेने वाटचाल करत आहे.
“वृक्षलागवड सप्ताह” अंतर्गत दरवर्षी झाडे लावली जातात. सौरऊर्जा दिवे व पंप बसवले गेले आहेत. प्लास्टिक वापरावर बंदी लागू आहे. महिलांकडून पर्यावरणपूरक वस्तू तयार केल्या जातात. ग्रामपंचायत “हरितग्राम” उपक्रम राबवते.
महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी बचतगट चालवले आहेत. शिवणकाम, हस्तकला व व्यवसाय प्रशिक्षण दिले जाते. बँक कर्ज व शासन अनुदान सुविधा मिळते. “महिला सक्षमीकरण सप्ताह” साजरा केला जातो. महिलांचा डिजिटल व्यवहारात सक्रिय सहभाग आहे.
🌍 माझी वसुंधरा अभियान
“माझी वसुंधरा” ही महाराष्ट्र शासनाची अभिनव योजना असून सलाई ग्रामपंचायतीने ती उत्साहाने राबवली आहे. याचा उद्देश — निसर्गसंवर्धन, स्वच्छ हवा, स्वच्छ पाणी, हरित ऊर्जा आणि शाश्वत जीवनशैली निर्माण करणे.
सलाई ग्रामपंचायतीने गेल्या तीन वर्षांत १००० पेक्षा जास्त झाडे लावली आहेत. “हरित सप्ताह” आणि “प्लास्टिक मुक्त दिवस” हे उपक्रम नियमितपणे साजरे केले जातात. ग्रामसभांमध्ये पर्यावरणपूरक निर्णय घेतले जातात आणि नागरिकांना त्यात सक्रीय सहभागास प्रोत्साहन दिले जाते. गावात सौरऊर्जा दिवे बसवले असून ७०% सार्वजनिक ठिकाणी LED लाइटिंग वापरली जाते. महिलांच्या बचतगटांमार्फत कापडी पिशव्यांचा वापर प्रोत्साहित केला जातो. युवक मंडळाद्वारे नदीकाठ स्वच्छता, झाड लावा-झाड जगवा अभियान चालते. शाळांमध्ये “निसर्ग मित्र” क्लब स्थापन करून विद्यार्थ्यांना पर्यावरण शिक्षण दिले जाते. ग्रामपंचायतीने कार्बन-न्यूट्रल ग्राम संकल्प राबवण्याचा संकल्प केला आहे. या उपक्रमामुळे सलाई गावाला जिल्हा स्तरावर “माझी वसुंधरा पुरस्कार २०२५” मिळाला आहे.